میلگرد، ستون فقرات سازههای بتنی است. انتخاب درست انواع سایز میلگرد نه تنها ایمنی ساختمان شما را تضمین میکند، بلکه از هدررفت سرمایه در پروژههای ساختمانی نیز جلوگیری میکند. اگر به دنبال خرید میلگرد هستید یا میخواهید بدانید کدام سایز برای پروژه شما مناسب است، این مقاله از آسن استیل دقیقاً همان چیزی است که نیاز دارید.
در این مقاله، نگاهی عمیق به وزن میلگرد و استانداردهای ابعادی، کاربرد هر سایز و جزئیات فنی کوچکترین و بزرگترین سایزهای موجود در بازار ایران خواهیم داشت.
بتن به تنهایی مقاومت فشاری بالایی دارد، اما در برابر نیروهای کششی و چرخشی بسیار ضعیف عمل میکند. اینجا جای خالی میلگرد (Rebar) حس میشود. میلگرد با قرار گرفتن در دل بتن، نقش تقویتکننده (Reinforcement) را ایفا میکند.
سایز میلگرد مستقیماً با مقاومت تسلیم و تحمل بار سازه در ارتباط است. استفاده از سایز اشتباه میتواند منجر به فجایع مهندسی یا هزینههای اضافی گزاف شود. به همین دلیل، مهندسان سازه بر اساس محاسبات دقیق، سایزهای متفاوتی را برای فونداسیون، ستون، تیر و سقف تعیین میکنند.
قبل از بررسی سایزها، باید بدانید که میلگردها در ایران بر اساس استاندارد روسی (GOST 5781) به چهار دسته اصلی تقسیم میشوند. سایز میلگرد در هر یک از این دستهها معنای متفاوتی از نظر کاربرد دارد:

در ایران، میلگردها معمولاً بر اساس قطر نامی (به میلیمتر) شناخته میشوند. استانداردهای متداول از سایز ۸ شروع شده و تا سایز ۴۰ و حتی بالاتر (به صورت سفارشی) ادامه مییابد.
این سایزها معمولاً برای بخشهایی از سازه که فشار کمتری تحمل میکنند یا به عنوان میلگردهای عرضی استفاده میشوند.
این بازه، پرفروشترین و پرکاربردترین سایزهای میلگرد در ایران هستند.
این میلگردها غولهای دنیای فولاد هستند.
یکی از سوالات متداول کاربران در سایت آسن استیل، درباره حد بالا و پایین سایزهاست.
کوچکترین سایز میلگرد
در حالت استاندارد ساختمانی، میلگرد سایز ۸ کوچکترین میلگرد آجدار مورد استفاده در اسکلت بتنی است. اما اگر بخواهیم دقیقتر بگوییم، میلگرد سایز ۶ (معمولاً به صورت کلاف و ساده) کوچکترین عضو خانواده میلگردهاست که در صنایع مفتولی و ساخت برخی المانهای تزیینی یا مشهای بسیار ظریف کاربرد دارد.
بزرگترین سایز میلگرد
بزرگترین سایز استاندارد که در اکثر کارخانههای معتبر داخلی (مانند ذوب آهن اصفهان) تولید میشود، میلگرد سایز ۳۲ است. با این حال، تکنولوژی تولید میلگردهایی تا سایز ۴۰ و ۵۰ نیز وجود دارد که به صورت محدود و سفارشی برای پروژههای خاص (مثل سازههای ضد انفجار یا برجهای بسیار بلند) تولید میگردند.
وزن میلگرد مهمترین فاکتور در تعیین قیمت نهایی است. برای محاسبه وزن هر شاخه ۱۲ متری، مهندسان از فرمول زیر یا جدول استاندارد اشتال استفاده میکنند:

که در آن D قطر میلگرد به میلیمتر و L طول آن به متر (معمولاً ۱۲) است.
| سایز میلگرد (mm) | وزن تقریبی شاخه ۱۲ متری (kg) | کاربرد اصلی |
| ۸ | ۴.۷ | خاموت و مش |
| ۱۰ | ۷.۴ | خاموت و تیرچه |
| ۱۲ | ۱۰.۷ | میلگرد حرارتی |
| ۱۴ | ۱۴.۵ | ستون و تیر سبک |
| ۱۶ | ۱۸.۹ | اصلیترین سایز ساختمانی |
| ۱۸ | ۲۴ | سازههای میانمرتبه |
| ۲۰ | ۲۹.۸ | فونداسیون و ستون |
| ۲۲ | ۳۶ | سازههای سنگین |
| ۲۵ | ۴۶ | برجسازی و پل |
| ۳۲ | ۷۶ | زیرساختهای عظیم |

یکی از مهمترین دغدغههای خریداران و مهندسان متره و برآورد، تفاوت وزن محصولات کارخانههای مختلف است. اگرچه همه تولیدکنندگان موظف به رعایت استاندارد ملی ایران به شماره ISIRI 3132 هستند، اما به دلیل تفاوت در تکنولوژی خط نورد و شمش فولادی مصرفی، وزن نهایی محصولات آنها در یک بازه “تولرانس” مشخص با هم تفاوت دارد.
در ادامه، کاملترین جدول وزن میلگرد را برای برندهای شاخص بازار ایران مشاهده میکنید. این جدول به شما کمک میکند تا دقیقترین تخمین را برای هزینههای پروژه خود داشته باشید.
| سایز میلگرد | وزن استاندارد اشتال | ذوب آهن اصفهان | کویر کاشان | مجتمع فولاد خراسان | ظفر بناب (سبک) | فایکو |
| سایز ۱۲ | ۱۰.۶ | ۱۰.۸ | ۱۰.۷ | ۱۰.۵ | ۹.۸ | ۱۰.۵ |
| سایز ۱۴ | ۱۴.۵ | ۱۴.۷ | ۱۴.۶ | ۱۴.۵ | ۱۳.۵ | ۱۴.۴ |
| سایز ۱۶ | ۱۸.۹ | ۱۹.۲ | ۱۹.۰ | ۱۸.۸ | ۱۷.۵ | ۱۸.۸ |
| سایز ۱۸ | ۲۴.۰ | ۲۴.۳ | ۲۴.۱ | ۲۳.۹ | ۲۲.۵ | ۲۳.۸ |
| سایز ۲۰ | ۲۹.۶ | ۳۰.۰ | ۲۹.۸ | ۲۹.۵ | ۲۸.۰ | ۲۹.۵ |
| سایز ۲۲ | ۳۵.۸ | ۳۶.۵ | ۳۶.۰ | ۳۵.۷ | ۳۴.۵ | ۳۵.۵ |
| سایز ۲۵ | ۴۶.۲ | ۴۷.۰ | ۴۶.۵ | ۴۶.۰ | ۴۴.۵ | ۴۶.۰ |
همانطور که در جدول بالا مشاهده میکنید، وزن میلگرد ذوب آهن معمولاً در بالاترین سطح بازه استاندارد و بسیار نزدیک به حد بالای جدول اشتال است. این یعنی میلگرد اصفهان “سنگینوزن” است. سنگینی میلگرد در اینجا به معنای تراکم بالای فولاد و اطمینان از ضریب ایمنی سازه است. به همین دلیل در پروژههای حساس ملی، همیشه اولویت با این برند است.
میلگرد کویر کاشان به داشتن کمترین انحراف معیار در وزن معروف است. اگر به دنبال میلگرد باکیفیت هستید که وزن آن در تمام شاخهها دقیقاً یکسان باشد، کویر کاشان بهترین انتخاب است. جدول وزن میلگرد کویر کاشان نشاندهنده تعادل بین سبکی و مقاومت است.
برخی کارخانهها مانند ظفر بناب، میلگردهایی تولید میکنند که در حد پایین بازه استاندارد قرار دارند. این محصولات که به “میلگرد سبک” معروف هستند، کاملاً استاندارد بوده و برای ساختمانهای مسکونی معمولی که نیاز به کاهش هزینه نهایی دارند، بسیار مقرونبهصرفه هستند. خرید این میلگردها میتواند هزینه کل پروژه را تا ۱۰٪ کاهش دهد.
پیشنهاد میکنیم مقاله راهنمای جامع علائم اختصاری میلگرد در ایران را بخوانید.
اگر جدول در دسترس شما نبود، میتوانید از این فرمول سریع استفاده کنید. این فرمول که به “فرمول کارگاهی” معروف است، دقیقترین راه برای رسیدن به اعداد جدول وزن میلگرد است:
وزن یک متر میلگرد = (سایز میلگرد به توان ۲) تقسیم بر ۱۶۲
چگونه سایز مناسب میلگرد را انتخاب کنیم؟
انتخاب سایز تنها بر عهده مهندس محاسب است، اما به عنوان خریدار یا مجری پروژه، باید به چند نکته کلیدی توجه کنید:
قیمت میلگرد به صورت کیلویی اعلام میشود، اما سایزهای مختلف ممکن است اختلاف قیمت اندکی در هر کیلو داشته باشند.
ما در آسن استیل با درک دغدغههای سازندگان، انواع سایز میلگرد را از معتبرترین کارخانجات داخلی تامین میکنیم. مزایای خرید از ما عبارتند از:
شناخت انواع سایز میلگرد اولین قدم برای ورود به دنیای ساختوساز حرفهای است. از میلگردهای ظریف سایز ۸ برای خاموتزنی تا میلگردهای تنومند سایز ۳۲ برای پروژههای ملی، هر کدام وظیفهای خطیر در حفظ جان و مال انسانها بر عهده دارند. همواره سعی کنید میلگرد را بر اساس وزن استاندارد و از مبادی فروش معتبر تهیه کنید تا از اصالت محصول اطمینان یابید.
یادداشت تخصصی: اگر در تشخیص سایز میلگرد در محل پروژه دچار تردید شدید، استفاده از کولیس دقیقترین راه و استفاده از شابلونهای آماده یا حتی تخمین با انگشتان دست (برای افراد باتجربه) راههای بعدی هستند.
آیا نیاز به استعلام قیمت روز یا مشاوره تخصصی دارید؟
همین حالا با کارشناسان آسن استیل تماس بگیرید تا بهترین سایز میلگرد را برای پروژه خود انتخاب کنید.